Waarom lekt mijn airco water in huis en hoe los je dat op?

Waar komt dat water eigenlijk vandaan?

Een airco is technisch gezien een lucht-lucht-warmtepomp . In de zomer haalt de binnenunit warmte uit de lucht in je woning en geeft die via het koudemiddel en de leidingen af aan de buitenunit, die de warmte kwijtraakt aan de buitenlucht. Daardoor daalt de temperatuur binnen.

Om die warmte op te nemen, moet de warmtewisselaar in de binnenunit kouder zijn dan de kamerlucht. Warme zomerlucht bevat veel waterdamp, en zodra die vochtige lucht langs dat koude oppervlak strijkt, slaat de damp neer als vloeibaar water. Precies hetzelfde effect als een koud glas fris dat op tafel beslaat.

Dat condenswater is dus geen defect maar normale werking. Het hoort opgevangen te worden in een bakje onder de warmtewisselaar en vervolgens via een afvoerslangetje naar buiten of naar een afvoer te lopen. Zie je water in huis, dan is er in negen van de tien gevallen niets mis met het koelcircuit zelf: het condenswater kan alleen zijn weg naar buiten niet vinden en loopt over de rand van dat bakje.

Dat verschil is belangrijk. Water dat uit de binnenunit druppelt is een afvoerprobleem . Het koudemiddel dat in de leidingen zit, is geen water maar een gas onder druk — daarvan lekt volgens Milieu Centraal gemiddeld een paar procent weg, en dat merk je aan slechter koelen, niet aan plassen op de vloer. Meer over hoe het systeem werkt lees je in onze uitleg over airco als verwarming en warmtepomp .

De vijf meest voorkomende oorzaken

1. Verstopte condensafvoer. Verreweg de meest voorkomende oorzaak. In het afvoerslangetje verzamelt zich na een paar seizoenen stof, algen en slijm. Loopt het water er niet meer doorheen, dan stijgt het niveau in de opvangbak tot het over de rand loopt en langs de muur naar beneden druppelt.

2. Vervuild luchtfilter. Zit het filter dicht met stof, dan gaat er te weinig lucht langs de warmtewisselaar. Die wordt dan zo koud dat er ijs op vormt. Zet je de airco daarna uit of gaat hij ontdooien, dan smelt al dat ijs in één keer — veel meer water dan de opvangbak aankan.

3. Scheve montage. De binnenunit moet met een lichte helling naar de afvoerkant hangen zodat het water vanzelf de goede kant op loopt. Hangt hij waterpas of net verkeerd om, dan loopt het condens de verkeerde kant uit. Dit zie je vooral bij units die niet door een vakman zijn opgehangen; ons stappenplan voor airco installeren laat zien waar het in de montage misgaat.

4. Losgeschoten of geknikte afvoerslang. Achter de unit of in de doorvoer naar buiten kan het slangetje losraken van het aansluitpunt of dubbelgeklapt zitten. Het water komt dan gewoon achter de wand of in de kast terecht.

5. Extreem vochtige lucht. Tijdens een hittegolf met hoge luchtvochtigheid produceert je airco simpelweg veel meer condens dan op een normale dag. Een afvoer die net aan voldoende was, schiet dan tekort. Dit speelt ook mee bij een mobiele airco : daar zit vaak een intern reservoir dat je met de hand moet legen, en dat loopt op zulke dagen sneller vol dan je denkt.

Wat je zelf kunt doen — en in welke volgorde

Begin altijd met het uitzetten van de airco en het loshalen van de stekker of het uitschakelen van de groep. Leg handdoeken of een bak onder de unit om de vloer en het stucwerk te beschermen.

Open daarna de klep aan de voorkant en haal de luchtfilters eruit. Die kun je uitkloppen, stofzuigen en met lauw water afspoelen. Laat ze volledig drogen voordat je ze terugzet — een vochtig filter trekt juist stof en schimmel aan. Alleen dit al lost een verrassend groot deel van de lekkages op.

Zie je ijsvorming op de lamellen, zet de unit dan een paar uur uit en laat hem rustig ontdooien. Niet krabben of föhnen: de lamellen zijn dun aluminium en beschadigen makkelijk. Als de airco na het ontdooien met schone filters weer droog draait, was het filter de oorzaak.

Blijft het lekken, kijk dan naar het afvoerslangetje. Buiten hoort daar tijdens gebruik regelmatig water uit te druppelen. Komt er niets uit terwijl de unit wel koelt, dan zit de afvoer dicht. Het uiteinde kun je voorzichtig doorspoelen, maar het echte doorblazen van de leiding en het reinigen van de opvangbak is werk voor een monteur met de juiste apparatuur.

Wat je nooit zelf doet: leidingen loskoppelen of aan het koudemiddelcircuit sleutelen. Daar is een F-gassen-gecertificeerde installateur voor nodig. Milieu Centraal is daar helder over: laat een oude of kapotte split-airco altijd verwijderen door een monteur met diploma, zodat het schadelijke koudemiddel niet vrijkomt.

Zo voorkom je herhaling

Lekkage is bijna altijd een onderhoudskwestie. Maak de filters minstens één keer per koelseizoen schoon, en bij huisdieren of veel stof liever elke twee maanden tijdens gebruik. Laat de condensafvoer en de opvangbak periodiek professioneel reinigen; wat dat ongeveer kost lees je bij airco onderhoud kosten .

Gebruik de airco ook verstandig. Milieu Centraal adviseert om hem hooguit een paar graden lager te zetten dan de buitentemperatuur en alleen aan te zetten als het echt nodig is. Dat scheelt niet alleen stroom, het beperkt ook de hoeveelheid condens die het systeem moet verwerken. Houd daarnaast de warmte zoveel mogelijk buiten met zonwering en goede isolatie — warmte die niet binnenkomt, hoef je ook niet weg te koelen, en je airco hoeft minder lang te draaien.

Twijfel je over de montagehoogte of de plek van de doorvoer, laat het dan bij een servicebeurt nakijken. Een unit die verkeerd hangt, blijft anders elk seizoen terugkomen met hetzelfde probleem. En zet je een nieuwe buitenunit neer bij een woning die aan een andere woning grenst, houd dan rekening met de geluidsregels voor de buitenunit : het Besluit bouwwerken leefomgeving staat daar maximaal 40 dB toe.