In de winter wil je je huis warm en comfortabel houden, maar je airco verbruikt dan meer energie dan in de zomer. Dat komt doordat de SCOP – de seizoensgebonden efficiëntie voor verwarmen – lager is bij lage buitentemperaturen. In dit artikel leggen we uit waarom dat zo is en geven we je praktische tips om het energieverbruik van je airco in de winter te optimaliseren.
Je airco is in de zomer een efficiënte koeler, maar in de winter wordt het een warmtepomp die warmte uit de buitenlucht haalt. Hoe kouder het buiten is, hoe harder de compressor moet werken om die warmte naar binnen te pompen. Dat betekent een lager rendement en een hoger stroomverbruik. Toch kan een lucht-lucht warmtepomp in de winter nog steeds een verstandige keuze zijn, als je weet hoe je hem slim gebruikt.
Waarom is de SCOP lager bij lage buitentemperaturen?
De SCOP (Seasonal Coefficient of Performance) is een gemiddelde efficiëntie over het hele stookseizoen. Bij milde temperaturen rond 10 graden werkt een airco heel efficiënt: hij gebruikt 1 kWh stroom om 4 kWh warmte te produceren (COP 4). Maar zodra het vriest, daalt de COP snel. Bij -7 graden kan de COP bijvoorbeeld dalen naar 2, of zelfs lager, afhankelijk van het type airco en de buitentemperatuur.
Dat komt door de werking van de warmtepomp. De airco haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan de binnenlucht. Hoe kouder het buiten is, hoe minder warmte er in de lucht zit. De compressor moet meer druk opbouwen en harder werken om dezelfde hoeveelheid warmte te onttrekken. Daardoor stijgt het stroomverbruik per kWh warmte. Ook moet de airco regelmatig ontdooien: de buitenunit bevriest, en om die ijslaag te smelten moet de airco tijdelijk omschakelen naar koelmodus. Dat kost extra energie.
Het is belangrijk om te weten dat niet alle airco's hetzelfde presteren bij kou. Modellen met een invertercompressor en een speciaal winterregelset zijn beter bestand tegen lage temperaturen. Ze hebben vaak een hogere SCOP-waarde en kunnen ook bij -15 of -20 graden blijven werken. Goedkopere modellen zonder deze voorzieningen verliezen sneller rendement en kunnen zelfs uitvallen bij extreme kou.
Hoe kun je het energieverbruik in de winter optimaliseren?
Wil je in de winter zuinig verwarmen met je airco? Begin met het kiezen van de juiste stand. Zet de airco niet op de hoogste temperatuur, maar houd het bij 20 tot 21 graden. Elke graad hoger verhoogt het energieverbruik met ongeveer 6 tot 8 procent. Gebruik de timer of een slimme thermostaat om de airco alleen te laten draaien wanneer je thuis bent. Laat hem niet de hele dag onnodig verwarmen.
Verder is het belangrijk om de luchtcirculatie goed te houden. Zet meubels niet voor de binnenunit, want dat blokkeert de luchtstroom en verlaagt het rendement. Maak de filters regelmatig schoon: een vervuilde filter zorgt voor een lagere luchtstroom en een hoger verbruik. Controleer ook of de buitenunit vrij staat van bladeren, sneeuw of ijs. Een vrije ruimte van minstens 30 centimeter rondom is ideaal.
Combineer je airco eventueel met andere warmtebronnen. Gebruik de airco als bijverwarming in de woonkamer of de kamer waar je het meest bent, en zet de thermostaat van de cv-ketel een graad lager. Op die manier profiteer je van de efficiëntie van de airco bij milde temperaturen, en gebruik je de cv alleen wanneer het echt nodig is. Let op: bij heel lage buitentemperaturen (onder -5 graden) kan het rendement van een standaard airco zo laag worden dat het voordeliger is om de cv-ketel te gebruiken.
Wat kun je doen om het comfort te verhogen zonder extra energie?
Een airco blaast warme lucht vaak op ooghoogte, wat als tocht kan aanvoelen. Richt de lamellen daarom naar beneden of naar de vloer gericht, zodat de warme lucht zich gelijkmatig verspreidt. Gebruik ook de swing-modus om de lucht te laten circuleren. Zo creëer je een comfortabeler binnenklimaat zonder de thermostaat hoger te zetten.
Daarnaast kun je tocht bij ramen en deuren voorkomen. Sluit gordijnen of zware gordijnen om warmteverlies tegen te gaan. Gebruik tochtstrips om kieren te dichten. Zo blijft de warmte beter binnen en hoeft de airco minder hard te werken. Een goed geïsoleerd huis zorgt er ook voor dat de airco sneller op temperatuur komt en daarna op een laag pitje kan draaien.
Vergeet niet om de luchtvochtigheid in de gaten te houden. In de winter is de lucht vaak droog, wat een verwarmde ruimte oncomfortabel maakt. Een luchtbevochtiger kan helpen, maar dat kost ook energie. Een eenvoudige bak water op de radiator of een plant in de kamer kan al helpen. En last but not least: draag warme kleding en gebruik een plaid op de bank. Zo kun je de thermostaat een graad lager zetten en bespaar je energie.
In het kort
- Zet de thermostaat op 20-21 °C in plaats van hoger; elke graad scheelt 6-8% energie.
- Gebruik timers of een slimme thermostaat om de airco alleen te laten draaien wanneer nodig.
- Houd filters schoon: vervuilde filters verlagen het rendement en verhogen het verbruik.
- Zorg dat de buitenunit vrij is van sneeuw, ijs en bladeren voor een goede luchtstroom.
- Richt de lamellen naar beneden om tocht te voorkomen en de warmte goed te verspreiden.
- Sluit gordijnen en dicht kieren om warmteverlies te beperken.
- Combineer de airco met de cv-ketel: gebruik de airco bij milde temperaturen en de cv bij strenge vorst.
Veelgestelde vragen
Is een airco in de winter zuiniger dan een elektrische kachel?
Ja, een airco is over het algemeen zuiniger dan een elektrische kachel, omdat hij warmte uit de buitenlucht haalt in plaats van elektriciteit direct om te zetten in warmte. Zelfs met een lagere SCOP bij kou blijft een airco efficiënter dan een elektrische kachel, maar bij extreme kou kan een cv-ketel op gas voordeliger zijn.
Kan mijn airco nog werken bij -10 graden?
Dat hangt af van het type. Veel moderne airco's met inverter en winterregeling kunnen werken tot -15 of -20 graden. Controleer de specs van jouw model. Bij oudere of goedkopere modellen kan het rendement sterk dalen of kan de unit uitvallen bij -10 graden.
Wat kost het stroomverbruik van een airco in de winter per maand?
Dat hangt af van het vermogen, de SCOP, de buitentemperatuur en hoe vaak je de airco gebruikt. Gemiddeld kun je rekenen op 30 tot 60 euro per maand voor een airco die dagelijks enkele uren draait in de winter. Dit is een indicatie; de werkelijke kosten kunnen hoger of lager zijn.
Moet ik de airco uitschakelen bij strenge vorst?
Niet per se, maar het kan verstandig zijn om over te schakelen op de cv-ketel wanneer de buitentemperatuur onder -5 of -10 graden zakt. De airco zal dan minder efficiënt werken en kan meer energie verbruiken dan een cv-ketel. Zet de airco dan uit of gebruik hem alleen als bijverwarming.
Conclusie
Het energieverbruik van je airco in de winter is hoger dan in de zomer, omdat de SCOP daalt bij lage buitentemperaturen. Toch kun je met de juiste instellingen, goed onderhoud en slimme combinaties met andere warmtebronnen het verbruik flink beperken. Gebruik de airco als bijverwarming, houd de filters schoon en stel de temperatuur niet te hoog in. Zo blijf je comfortabel en bespaar je op je energiekosten.
Airco laten installeren?
Vergelijk rustig en vraag vrijblijvend offertes aan via AircoRadar.
Vraag gratis offertes aan →Verder lezen over kosten en prijzen
- Daikin airco's: sterktes, types en prijsindicatie 2026
- Op welke temperatuur zet je de airco het beste in de zomer?
- Moet je koudemiddel bijvullen bij een airco, en mag je dat zelf doen?
- Welk koudemiddel zit in je airco: R32, R290 of R410A?
- Hoeveel kW airco heb je nodig? Vermogen berekenen in kW en BTU
- Monoblock airco zonder buitenunit: werking, nadelen en prijs
Lees ook: SEER en SCOP uitgelegd: wat betekenen ze? · Energielabel airco: van A+++ tot D · Hoeveel stroom verbruikt een airco per uur? · Wat kost een airco aan energiekosten per jaar? · Verschil tussen SEER en SCOP: koelen vs. verwarmen · Hoe kies je een energiezuinige airco? — meer over energielabels en efficiëntie
AircoRadar is een onafhankelijke gids en verkoopt zelf niets. Prijzen zijn indicaties.