Een boom in de stad: de airco zonder stekker

Waarom een stad warmer is dan het platteland

Steden bestaan voor een groot deel uit steen, beton, asfalt en glas. Die materialen nemen overdag veel zonnewarmte op en geven die later weer af. Daardoor koelt een stad 's nachts vaak veel minder sterk af dan het omliggende platteland. Dat is het bekende stedelijke hitte-eilandeffect. Bomen kunnen daar iets tegenover zetten, maar hoeveel verkoeling ze geven verschilt sterk per boom.

Grote, dichte kroon koelt het meest

Onderzoekers van de Florida International University maten in hun CoolTrees-project temperatuur en luchtvochtigheid onder en rond boomkronen. De regel is simpel: een grote boom is iets heel anders dan een jonge boom. Een grote, brede en dichte kroon onderschept veel zonlicht voordat dit asfalt, stoep of gevel bereikt. Daarnaast verdampt een boom water via zijn bladeren; voor die verdamping is energie nodig en die wordt aan de omgeving onttrokken. Zo ontstaat onder een forse boom letterlijk een ander microklimaat. Palmen zijn bijvoorbeeld indrukwekkend, maar hun smalle kroon werpt veel minder schaduw dan een dichte loofboom.

Groen helpt, maar vervangt niet altijd een airco

Bomen en ander stadsgroen verlagen de gevoelstemperatuur en houden warmte buiten. Toch is groen geen volledige vervanging voor actieve koeling op extreem hete dagen of in slecht geïsoleerde woningen. Wie structureel wil koelen, kan beter kijken naar een vaste split-airco dan naar een mobiel toestel. Een mobiele airco verbruikt tot 20 keer meer stroom dan een ventilator en koelt juist op de heetste dagen nauwelijks. Een ventilator geeft verkoeling door luchtstroom en kost veel minder energie, maar verlaagt de kamertemperatuur niet.

Eerst warmte buiten houden, dan pas koelen

De beste aanpak bij hitte is eerst zoveel mogelijk warmte buiten houden. Houd overdag ramen gesloten, doe gordijnen dicht en breng zonwerende folie aan op ramen waar de zon op staat. 's Nachts, als het buiten kouder is, kun je intensief ventileren. Dat past bij het principe van een boom: warmte die niet binnenkomt, hoef je ook niet weg te koelen. Pas als dat onvoldoende is, komt actieve koeling in beeld. Kies dan bij voorkeur een split-model met propaan (R290) als koudemiddel en zet hem hooguit een paar graden lager dan de buitentemperatuur.

Wat dit betekent voor jouw woning

Heb je een tuin of gevel op het zuiden, dan kan een grote bladverliezende boom voor de ramen in de zomer flink schelen. Let wel: een jonge boom heeft jaren nodig voor een echt dichte kroon. Direct resultaat haal je sneller met zonwering, goede isolatie en slim luchten. Wil je daarnaast een airco, verdiep je dan in het stroomverbruik en de kosten per jaar en in de geluidsregels voor de buitenunit . Zo combineer je passieve koeling door groen met een zuinige installatie voor de extreem hete dagen.